Menu

Czym jest transpłciowość?

Transpłciowość to ogólny termin, którym określa się ludzi, którzy przekraczają granice płci. Odmienność ta może dotyczyć:

  • identyfikacji płciowej, czyli to jak dana osoba siebie postrzega w aspekcie społeczno­‑kulturowym;
  • ekspresji płciowej, czyli to jak dana osoba siebie prezentuje, czyli noszenie ubrań męskich lub żeńskich lub też unikanie ubrań typowo przyporządkowanym płci, pełnione role społeczne, zainteresowania, sposób zachowania się w pewnych sytuacjach, uznawany kulturowo jako kobiecy lub męski;
  • oczekiwania co do własnego ciała w zakresie płci, czyli pragnienie posiadania ciała męskiego, żeńskiego lub nieokreślonego płciowo.

Pośród osób transpłciowych, poza podziałem na kobiety, mężczyzn oraz osoby niebinarne (decyduje identyfikacja płciowa), wyróżnia się osoby transseksualne, osoby transwestytyczne, osoby transgenderowe oraz osoby interseksualne ze współistniejącą dysforią płciową.

Osoby transseksualne (transseksualiści) – chcą posiadać ciało płci przeciwnej w stosunku do zapisanej początkowo w akcie urodzenia i jednocześnie ich ciało w chwili kiedy zaczynają korektę nie odbiega zazwyczaj od ciała człowieka danej płci, którą zapisano przy porodzie w aktach stanu cywilnego. Zazwyczaj, bowiem, możliwe jest zdiagnozowanie jednocześnie interseksualizmu (z prawidłowym kariotypem) oraz transseksualizmu. Identyfikacja płciowa i ekspresja płciowa osób transsekesualnych jest zazwyczaj zgodna z tym czego oczekują od swojego ciała. Osoba transseksualna może być tylko kobietą lub mężczyzną. Zgodnie z terminologią medyczną, osoba transseksualna nie może być osobą niebinarną płciowo – wymagana jest bowiem identyfikacja płciowa z płcią przeciwną do płci genitalnej, na podstawie której sporządza się akt urodzenia.

Osoby transwestytyczne (transwestyci), są to osoby potrzebujące czasowo przynależności do płci odmiennej, czyli mające potrzebę wyrażenia czasowo odmiennej ekspresji płciowej lub poczucia się traktowanymi jako osoby płci przeciwnej. Transwestytyzm podwójnej roli występuje głównie wśród mężczyzn, którzy czasowo potrzebują pełnić rolę kobiety. Przypadki odwrotne są skrajnie rzadkie.

Osoby transgenderowe (transgenderyści), to osoby potrzebujące ingerencji w zakresie cielesnym w cechy płciowe lub potrzebujące stale funkcjonować jako przedstawiciel danej płci (w tym trzeciej / innej – bliżej nieokreślonej). Osobami transgenderowymi mogą więc być kobiety chcące pozostawić męskie genitalia i mieć kobiece ciało (o ile nie wynika to z ich stanu zdrowia lub możliwości finansowych – ważna jest tu chęć, a nie brak możliwości lub strach przed komplikacjami), jak również osoby chcące mieć ciało androgyniczne (pośrednie płciowo) lub też osoby trwale nie identyfikujące się z żadną płcią. Osoby te należy w aspekcie społeczno­‑kulturowym traktować jako kobiety, mężczyzn lub osoby niebinarne wedle ich własnego stałego uznania kim są (kobietą, mężczyzną, osobą niebinarną). W nazewnictwie pozostaje dużo sprzeczności, z powodu, że angielskie określenie «transgender» zastąpiło «transsexual» ze względu na potrzebę oddzielenia zjawiska od homoseksualizmu i biseksualizmu (mniejszość płciowa a mniejszość seksualna) oraz słowo «transsexual» zaczęło być negatywnie odbierane w USA. Wśród osób niebinarnych można spotkać określenia doprecyzowujące ich identyfikację płciową, takie jak agender, bigender, intergender, demiboy, demigirl. W literaturze angielskiej (w tym medycznej) można spotkać określenie «gender nonconforming person».

Osoby interseksualne ze współistniejącą dysforią płciową (głęboki dyskomfort odczuwany w związku z posiadaną płcią biologiczną) – osoby, które urodziły się z wadami w zakresie budowy narządów płciowych lub innych cech warunkujących postrzeganie ich jako kobiety lub mężczyzn (tzw. trzeciorzędowe cechy płciowe) lub też warunkujące rozród (np. obecność chromosomu Y), ale jednocześnie nie akceptujące przypisania ich przy porodzie do danej płci. Przykładem może być tutaj ok. 5% osób z zespołem Klinefeltera o identyfikacji płciowej niebinarnej, 1% osób z zespołem Klinefeltera, identyfikujące się jako kobiety, czy też osoby z częściową niewrażliwością na androgeny, jeżeli ich identyfikacja płciowa jest chociaż po części niezgodna z płcią wpisaną do aktu urodzenia.

Osób interseksualnych, które nie czują dysforii płciowej, ani nie wyrażają w sposób niestandardowy swojej ekspresji płciowej – zazwyczaj nie zalicza się do osób transpłciowych. Jeżeli czują dysforię płciową lub mają chęć niestandardowo wyrażać swoją ekspresję płciową (np. twierdzą, że nie są ani kobietą ani mężczyzną), należy zaliczyć do osób transpłciowych (inaczej osób trans).

Osobami transpłciowymi nie są też osoby posiadające zaburzenia psychiczne takie jak zespół Aspergera, schizofrenię lub osobowość z pogranicza (borderline), jeżeli odczucie odmiennej identyfikacji wynika jedynie z tego zaburzenia. Powyższe zaburzenia są (w myśl klasyfikacji chorób i zaburzeń ICD­‑10) jedynie względnymi przeciwwskazaniami do tranzycji (czyli korekty ciała lub korekty prawnej). Zapis ten, znajdujący się w definicji ICD­‑10, przez część psychiatrów i psychologów jest błędnie interpretowany i często (działając na szkodę osoby transpłciowej) odstępują od dalszej diagnostyki różnicowej, gdy wykryją któreś z tych zaburzeń.

Osoby transpłciowe nie stanowią żadnego zagrożenia dla innych ludzi dorosłych oraz dzieci. Ich problem dotyczy jedynie ich błędnie określonej płci przy porodzie lub braku poszanowania w społeczeństwie (szczególnie w przypadku transwestytów, osób niebinarnych oraz ujawniających swoją przeszłość osób transseksualnych, osób transseksualnych wymagających drogich operacji – tzw. brak passingu – aby wtopić się w tłum).

Szacuje się, że w społeczeństwie żyje około 1% osób transpłciowych (wliczając tutaj też transwestytów).

Termin tranzycja odnosi się do podejmowanych działań przez część osób transpłciowych, które mają na celu upodobnić ich ciało w zakresie płci do tej, z którą się identyfikują lub do działań prawno­‑społecznych mających na celu poprawne (na ile to możliwe) określenie ich płci w dokumentach (np. dowodzie osobistym, akcie urodzenia) oraz zmianę imienia. Pierwsze zjawisko wynika z dysforii płciowej cielesnej (nieodpowiednie ciało w stosunku do płci), drugie zjawisko wynika z dysforii płciowej społecznej (nieodpowiednie w zakresie płciowym traktowanie przez ich przez innych ludzi jako kobiety, mężczyzn lub inną płeć, oczekiwania społeczeństwa odnośnie pełnionych przez daną osobę ról płciowych).

Należy zwrócić uwagę, że kilka państw posiada od wieków podział na więcej niż 2 płci, czyli problem transpłciowości nie pojawił się nagle, lecz istniał tak długo, jak istnieje społeczeństwo. Przykładem krajów wyróżniających od dawna więcej niż 2 płci społeczne są Indie (na zasadzie osobnej kasty społecznej – hijra, brak było unormowań prawnych), Polinezja oraz Tajlandia. Krajami, które wprowadziły w prawie istnienie trzeciej płci w XXI wieku są: Kanada (2017), Australia (2011), Indie (2005 – uznanie płci hijra we wniosku paszportowym), Nepal (2012), Nowa Zelandia (2012). Wbrew obiegowej opinii, transpłciowość nie jest więc «wymysłem zachodu» lecz realnym zjawiskiem i problemem (głównie medycznym), który najdawniej zaobserwowano na dalekim wschodzie, gdzie umożliwiono osobom transpłciowym (głównie niebinarnym) w miarę normalne funkcjonowanie w społeczeństwie.

Data utworzenia:

Transseksualizm

Transseksualizm jest to zaburzenie rozwojowe polegające na przeciwnie ukształtowanej płci psychicznej i płci biologicznej względem siebie.

Kobieta obarczona tym zaburzeniem postrzega siebie jako kobietę (twierdzi, że jest kobietą, lub że chciałaby nią być), jednocześnie poza budową mózgu – budowa anatomiczna zewnętrzna i wewnętrzna takiej osoby jest męska. U mężczyzny zjawisko to wygląda dokładnie przeciwnie – osoba taka identyfikuje się jako mężczyzna, posiadając jednocześnie poprawną anatomię żeńską.

Transseksualizm cechuje największy stopień dysforii płciowej, czyli niezadowolenia, zażenowania oraz frustracji spowodowanej posiadaniem nieodpowiednich cech płciowych, głównie genitalnych i fenotypowych, czyli tych, które z łatwością mogą zostać dostrzeżone przez osobę transseksualną i jej otoczenie.

Interseksualizm

Pod pojęciem interseksualizmu znajdują się wszystkie zaburzenia cielesne związane z cechami płciowymi pierwszo­‑, drugo- oraz trzeciorzędowymi. W skład interseksualizmu wchodzą takie zaburzenia, jak hermafrodytyzm, który cechuje posiadanie jednocześnie męskich i żeńskich narządów płciowych (np. współistnienie jąder umieszczonych wewnątrz ciała i sromu), jak również mniejszej rangi zaburzenia, takie jak częściowy zespół nieczułości na androgeny lub zespół Klinefeltera, gdzie narządy płciowe zazwyczaj są prawidłowe lub częściowo niedorozwinięte, zaś wady ujawniają się w fenotypie lub genotypie.

Przy interseksualizmie może występować odwrócenie tożsamości płciowej, z różną częstotliwością zależnie od typu zaburzenia, jednak zdarza się to częściej, niż w przypadku braku współistnienia interseksualizmu. Część osób, które mają dysforię płciową wymagać będzie, oprócz leczenia choroby podstawowej w odmienny sposób, postępowania prawnego w celu zmiany oznaczenia płci oraz imienia.

Artykuły tematyczne

W tej kategorii publikowane są artykuły dotyczące osób transpłciowych oraz interseksualnych – słabiej powiązane z pozostałymi kategoriami.

Komunikat Zamknij

Artykuł nie istnieje lub jest w trakcie tworzenia. Niewykluczone, że dostęp wymaga zalogowania się.

Zamknięcie okna Zamknij
Zamknij Przewiń w górę Przewiń w dół