Menu

Czym jest transpłciowość?

Trans­płcio­wość to ogólny termin, którym określa się ludzi, którzy prze­kraczają granice płci. Odmien­ność ta może dotyczyć:

  • identyfika­cji płciowej, czyli to jak dana osoba siebie postrzega w aspekcie społeczno­‑kultu­rowym;
  • ekspresji płciowej, czyli to jak dana osoba siebie prezentuje, czyli nosze­nie ubrań męskich lub żeń­skich lub też unika­nie ubrań typowo przy­porządkowa­nym płci, peł­nione role społeczne, zainteresowa­nia, sposób zachowa­nia się w pewnych sytua­cjach, uznawa­ny kulturowo jako kobiecy lub męski;
  • oczekiwa­nia co do własnego ciała w zakresie płci, czyli pragnie­nie posiada­nia ciała męskiego, żeń­skiego lub nie­okreś­lonego płciowo.

Pośród osób trans­pł­ciowych, poza podziałem na kobiety, mężczyzn oraz osoby nie­binarne (decy­duje identyfika­cja płciowa), wyróżnia się osoby trans­seksualne, osoby trans­westytyczne, osoby trans­gende­rowe oraz osoby inter­seksualne ze współ­istniejącą dysforią płciową.

Osoby trans­seksualne (trans­seksualiści) – chcą posiadać ciało płci prze­ciw­nej w stosunku do zapisa­nej początkowo w akcie urodze­nia i jedno­cześnie ich ciało w chwili kiedy zaczynają korektę nie odbiega zazwyczaj od ciała człowieka danej płci, którą zapisano przy porodzie w aktach stanu cywilnego. Zazwyczaj, bowiem, możliwe jest zdia­gnozowa­nie jedno­cześnie inter­seksua­lizmu (z prawid­łowym kariotypem) oraz trans­seksua­lizmu. Identyfika­cja płciowa i ekspresja płciowa osób trans­sekesualnych jest zazwyczaj zgodna z tym czego oczekują od swojego ciała. Osoba trans­seksualna może być tylko kobietą lub mężczyzną. Zgodnie z termino­logią medyczną, osoba trans­seksualna nie może być osobą nie­binarną płciowo – wymaga­na jest bowiem identyfika­cja płciowa z płcią prze­ciwną do płci genitalnej, na podstawie której sporządza się akt urodze­nia.

Osoby trans­westytyczne (trans­westyci), są to osoby potrzebujące czasowo przy­należ­ności do płci odmiennej, czyli mające potrzebę wyraże­nia czasowo odmiennej ekspresji płciowej lub poczucia się traktowa­nymi jako osoby płci prze­ciw­nej. #Trans­westy­tyzm podwójnej roli występuje głównie wśród mężczyzn, którzy czasowo potrzebują pełnić rolę kobiety. Przy­padki odwrotne są skrajnie rzadkie.

Osoby trans­gende­rowe (#trans­genderyści), to osoby potrzebujące ingeren­cji w zakresie cielesnym w cechy płciowe lub potrzebujące stale funkcjonować jako przed­stawiciel danej płci (w tym trzeciej / innej – bliżej nie­okreś­lonej). Osobami trans­gende­rowymi mogą więc być kobiety chcące pozostawić męskie genitalia i mieć kobiece ciało (o ile nie wynika to z ich stanu zdrowia lub możli­wości finan­sowych – ważna jest tu chęć, a nie brak możli­wości lub strach przed komplika­cjami), jak również osoby chcące mieć ciało andro­gyniczne (pośrednie płciowo) lub też osoby trwale nie identyfikujące się z żadną płcią. Osoby te należy w aspekcie społeczno­‑kultu­rowym traktować jako kobiety, mężczyzn lub osoby nie­binarne wedle ich własnego stałego uzna­nia kim są (kobietą, mężczyzną, osobą nie­binarną). W nazewni­ctwie pozostaje dużo sprze­cz­ności, z powodu, że angiel­skie określe­nie «trans­gendery» zastąpiło «trans­sexual» ze względu na potrzebę oddziele­nia zjawi­ska od homo­seksua­lizmu i biseksua­lizmu (mniej­szość płciowa a mniej­szość seksualna) oraz słowo «trans­sexual» zaczęło być negatywnie odbiera­ne w USA. Wśród osób nie­binarnych można spotkać określe­nia doprecyzowujące ich identyfika­cję płciową, takie jak agender, bigender, inter­gender, demiboy, demigirl. W literaturze angiel­skiej (w tym medycznej) można spotkać określe­nie «gender nonconforming person».

Osoby inter­seksualne ze współ­istniejącą dysforią płciową (głęboki dyskomfort odczuwa­ny w związku z posiadaną płcią bio­logiczną) – osoby, które urodziły się z wadami w zakresie budowy narządów płciowych lub innych cech warunkujących postrzega­nie ich jako kobiety lub mężczyzn (tzw. trzeciorzę­dowe cechy płciowe) lub też warunkujące roz­ród (np. obec­ność chromosomu Y), ale jedno­cześnie nie akceptujące przy­pisa­nia ich przy porodzie do danej płci. Przy­kładem może być tutaj ok. 5% osób z zespołem Klinefeltera o identyfika­cji płciowej nie­binarnej, 1% osób z zespołem Klinefeltera, identyfikujące się jako kobiety, czy też osoby z częściową nie­wrażli­wością na andro­geny, jeżeli ich identyfika­cja płciowa jest chociaż po części nie­zgodna z płcią wpisaną do aktu urodze­nia.

Osób inter­seksualnych, które nie czują dysforii płciowej, ani nie wyrażają w sposób nie­standar­dowy swojej ekspresji płciowej – zazwyczaj nie zalicza się do osób trans­pł­ciowych. Jeżeli czują dysforię płciową lub mają chęć nie­standardowo wyrażać swoją ekspresję płciową (np. twierdzą, że nie są ani kobietą ani mężczyzną), należy zaliczyć do osób trans­pł­ciowych (inaczej osób trans).

Osobami trans­pł­ciowymi nie są też osoby posiadające zaburze­nia psychiczne takie jak zespół Aspergera, schizofrenię lub osobo­wość z pogranicza (borderline), jeżeli odczucie odmiennej identyfika­cji wynika jedynie z tego zaburze­nia. Powyższe zaburze­nia są (w myśl klasyfika­cji chorób i zaburzeń ICD‑10) jedynie względnymi prze­ciw­wskaza­niami do tranzy­cji (czyli korekty ciała lub korekty prawnej). Zapis ten, znajdujący się w defini­cji ICD‑10, przez część psychiatrów i psycho­logów jest błędnie inter­pretowa­ny i często (działając na szkodę osoby trans­pł­ciowej) odstępują od dalszej dia­gnostyki różni­cowej, gdy wykryją któreś z tych zaburzeń.

Osoby trans­pł­ciowe nie stanowią żadnego zagroże­nia dla innych ludzi dorosłych oraz dzieci. Ich problem dotyczy jedynie ich błędnie okreś­lonej płci przy porodzie lub braku poszanowa­nia w społeczeństwie (szcze­gólnie w przy­padku trans­westytów, osób nie­binarnych oraz ujawniających swoją prze­sz­łość osób trans­seksualnych, osób trans­seksualnych wymagających drogich opera­cji – tzw. brak passingu – aby wtopić się w tłum).

Szacuje się, że w społeczeństwie żyje około 1% osób trans­pł­ciowych (wliczając tutaj też trans­westytów).

Termin tranzy­cja odnosi się do podejmowa­nych działań przez część osób trans­pł­ciowych, które mają na celu upodobnić ich ciało w zakresie płci do tej, z którą się identyfikują lub do działań prawno­‑społecznych mających na celu poprawne (na ile to możliwe) określe­nie ich płci w dokumentach (np. dowodzie osobistym, akcie urodze­nia) oraz zmianę imie­nia. Pierwsze zjawisko wynika z dysforii płciowej cielesnej (nie­odpowiednie ciało w stosunku do płci), drugie zjawisko wynika z dysforii płciowej społecznej (nie­odpowiednie w zakresie płciowym traktowa­nie przez ich przez innych ludzi jako kobiety, mężczyzn lub inną płeć, oczekiwa­nia społeczeń­stwa odnośnie peł­nionych przez daną osobę ról płciowych).

Należy zwrócić uwagę, że kilka państw posiada od wieków podział na więcej niż 2 płci, czyli problem trans­płcio­wości nie pojawił się nagle, lecz istniał tak długo, jak istnieje społeczeń­stwo. Przy­kładem krajów wyróżniających od dawna więcej niż 2 płci społeczne są Indie (na zasadzie osobnej kasty społecznej – hijra, brak było unormowań prawnych), Poli­nezja oraz Tajlandia. Krajami, które wprowadziły w prawie istnie­nie trzeciej płci w XXI wieku są: Kanada (2017), Australia (2011), Indie (2005 – uzna­nie płci hijra we wniosku paszpor­to­wym), Nepal (2012), Nowa Zelandia (2012). Wbrew obie­gowej opinii, #trans­płcio­wość nie jest więc «wymysłem zachodu» lecz realnym zjawiskiem i problemem (głównie medycznym), który naj­dawniej zaobserwowano na dalekim wschodzie, gdzie umożliwiono osobom trans­pł­ciowym (głównie nie­binarnym) w miarę normalne funkcjonowa­nie w społeczeństwie.

Data utworzenia: .

Transseksualizm

Trans­seksua­lizm jest to zaburze­nie roz­wo­jowe polegające na prze­ciwnie ukształtowa­nej płci psychicznej i płci bio­logicznej względem siebie.

Kobieta obar­czona tym zaburze­niem postrzega siebie jako kobietę (twierdzi, że jest kobietą, lub że chciałaby nią być), jedno­cześnie poza budową mózgu – budowa anatomiczna zewnętrzna i wewnętrzna takiej osoby jest męska. U mężczyzny zjawisko to wygląda dokładnie prze­ciwnie – osoba taka identyfikuje się jako mężczyzna, posiadając jedno­cześnie poprawną anatomię żeń­ską.

Trans­seksua­lizm cechuje naj­większy stopień dysforii płciowej, czyli nie­zadowole­nia, zażenowa­nia oraz frustra­cji spowodowa­nej posiada­niem nie­odpowiednich cech płciowych, głównie genitalnych i fenoty­powych, czyli tych, które z łat­wością mogą zostać dostrze­żone przez osobę trans­seksualną i jej otocze­nie.

Interseksualizm

Pod pojęciem #inter­seksua­lizmu znajdują się wszystkie zaburze­nia cielesne związa­ne z cechami płciowymi pierwszo‑, drugo- oraz trzeciorzę­dowymi. W skład inter­seksua­lizmu wchodzą takie zaburze­nia, jak hermafro­dy­tyzm, który cechuje posiada­nie jedno­cześnie męskich i żeń­skich narządów płciowych (np. współ­istnie­nie jąder umiesz­czonych wewnątrz ciała i sromu), jak również mniejszej rangi zaburze­nia, takie jak częś­ciowy zespół nie­czu­łości na andro­geny lub zespół Klinefeltera, gdzie narządy płciowe zazwyczaj są prawid­łowe lub częściowo nie­dorozwinięte, zaś wady ujawniają się w fenotypie lub genotypie.

Przy inter­seksua­lizmie może występować odwróce­nie tożsa­mości płciowej, z różną często­tli­wością zależnie od typu zaburze­nia, jednak zdarza się to częściej, niż w przy­padku braku współ­istnie­nia inter­seksua­lizmu. Część osób, które mają dysforię płciową wymagać będzie, oprócz lecze­nia choroby podsta­wowej w odmienny sposób, postępowa­nia prawnego w celu zmia­ny oznacze­nia płci oraz imie­nia.

Artykuły tematyczne

W tej kategorii publikowa­ne są artykuły dotyczące osób trans­pł­ciowych oraz inter­seksualnych – słabiej powiąza­ne z pozostałymi kategoriami.

Nowa kategoriaNowy artykuł
Zamknij Przewiń w górę Przewiń w dół