Menu

Leczenie osób transseksualnych

Nie istnieje żadna terapia, która pozwoliłaby zmienić identyfikację płciową ukształtowaną w życiu płodowym. Leczenie transseksualizmu polega więc na leczeniu ciała. Celem leczenia jest upodobnienie ciała osoby transseksualnej do ciała płci, z którą się identyfikuje.

Leczenie jest wielopłaszczyznowe. W skład leczenia wchodzą:

  • terapia hormonalna,
  • operacje chirurgiczne,
  • zabiegi estetyczne,
  • szkolenie wokalne (w przypadku kobiet),
  • psychoterapia.

Leczenie hormonalne

Tabletki hormonalne

Leczenie hormonalne ma na celu wytworzenie cech płciowych trzeciorzędowych płci, z którą osoba się identyfikuje oraz częściowe – na ile to możliwe – usunięcie cech trzeciorzędowych, które powstały w chwili dojrzewania płciowego. Leczenie to powinno się odbyć tak wcześnie jak to możliwe, jednak nie wcześniej, niż moment, kiedy możliwe jest określenie przez specjalistów identyfikacji płciowej danej osoby, po wcześniejszym wykluczeniu zaburzeń, które mogą dawać podobny obraz kliniczny. Celem wczesnego leczenia transseksualizmu jest uniemożliwienie wytworzenia cech płciowych niezgodnych z identyfikacją płciową osoby lub zminimalizowanie ich natężenia. Osoby leczone hormonalnie wcześnie (przed 16 rokiem życia) zazwyczaj osiągają lepsze efekty estetyczne niż osoby leczone późno (po 25 roku życia kości są już w pełni wykształcone).

Zaburzeniami mogącymi dawać podobny obraz do transseksualizmu są:

  • zespół Aspergera,
  • schizofrenia,
  • osobowość chwieja emocjonalnie, typu borderline (z pogranicza),
  • osobowość mnoga.

Należy tu zwrócić uwagę, że są to względne przeciwwskazania i możliwe jest występowanie jednocześnie np. schizofrenii i transseksualizmu, czy osobowości typu borderline i transseksualizmu. Więcej na temat rozróżniania powyższych stanów przeczytasz na podstronie dotyczącej diagnostyki.

Leczenie hormonalne poprawnie prowadzone, rozpoczęte w wieku przed dojrzewaniem powoduje rozwój wszystkich trzeciorzędowych cech płciowych zgodnych z płcią osoby oraz brak rozwoju cech płciowych niezgodnych.

Leczenie hormonalne w późniejszym wieku u kobiet powoduje:

  • wzrost piersi*,
  • zmianę rozkładu tkanki tłuszczowej na bardziej odpowiadający kobiecemu, w tym zwiększenie obwodu bioder i objętości pośladków,
  • złagodzenie rysów twarzy,
  • atrofię jąder,
  • prącie może ulec częściowemu skróceniu przy braku erekcji,
  • czasową (do momentu odstawienia leków) lub trwałą niepłodność,
  • zmniejszenie masy mięśniowej,
  • zmniejszenie i/lub pojaśnienie owłosienia na ciele (nie zawsze),
  • pojaśnienie i/lub nieznacze osłabienie zarostu na twarzy (nie zawsze – jednak jest to istotne w przypadku usuwania laserem).

Leczenie hormonalne w późniejszym wieku u kobiet nie powoduje:

  • zaniku zarostu na twarzy,
  • zmiany wielkości i kształtu kości i chrząstek,
  • zmniejszenia szerokości ramion (poza wynikającą z ilości tkanki mięśniowej),
  • zmiany głosu na kobiecy.

*) Szacuje się, że tylko 50% kobiet uzyskuje satysfakcjonujący rozwój piersi, po części jest to spowodowane nieprawidłowym leczeniem (nie oddającym stanu fizjologicznego), po części brakiem wystarczającej blokady testosteronu (który hamuje ich wzrost) oraz po części nieodwracalnym wpływem testosteronu, jak też mniejszym poziomem czynnika wzrostu po okresie dojrzewania. Czynnik wzrostu jest też hamowany chronicznym niewyspaniem, co może przekładać się na mniejszy wzrost piersi lub brak wzrostu. Przy niewystarczającym wykształceniu piersi – możliwe jest chirurgiczne wstawienie implantów piersi.

Leczenie hormonalne u mężczyzn w późniejszym wieku powoduje:

  • wystąpienie mutacji głosu właściwej dla mężczyzn,
  • męski rozkład tkanki tłuszczowej,
  • rozbudowę mięśni,
  • pojawienie się zarostu na twarzy oraz zwiększenie owłosienia na całym ciele,
  • zanik miesiączki,
  • czasową lub trwała bezpłodność,
  • wyostrzenie rysów twarzy – twarz przybiera wygląd męski,
  • rozrost łechtaczki,
  • zwiększenie ryzyka nowotworu żeńskich narządów płciowych, gdy zostały pozostawione – ryzyko raka szyjki macicy, nowotworów jajników.

Leczenie hormonalne u mężczyzn w późniejszym wieku nie powoduje zaniku piersi ani zmian w długości i kształcie kości. Może powodować częściowe zmniejszenie rozmiaru piersi ich zmniejszenie w wyniku zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej.

Przykłady protokołów leczenia hormonalnego kobietmężczyzn (wraz z nazwami leków) znajdują się w oddzielnych artykułach na stronie.

Operacje

Leczenie operacyjne dzieli się na:

  • odtworzenie zewnętrznych narządów płciowych,
  • feminizację twarzy (u kobiet) oraz operację maskulinizacji twarzy (u mężczyzn – niezwykle rzadko potrzebna),
  • inne operacje na ciele (liposukcja, operacyjne rozciąganie kości itp.).

Operacje narządów płciowych

Operacja chirurgiczna

Operacja odtworzenia narządów płciowych zwana także «operacją zmiany płci» (ang.: SRS – Sex Reassignment Surgery), «operacją potwierdzenia płci» (ang.: GCS – Gender Confirmation Surgery, GAS – Gender-Affirming Surgery), «operacją plastyczną genitaliów» (ang.: Genitoplasty), u kobiet ma na celu wytworzenie łechtaczki (z prącia), warg sromowych mniejszych i większych (różne części nieodpowiednich narządów płciowych mogą być użyte zależnie od techniki) oraz opcjonalnie waginy (pochwa może być wytworzona ze skóry prącia, moszny, części jelita, lub też fragmentu otrzewnej). U mężczyzn trudniej jest odtworzyć narządy płciowe. Istnieje wiele technik, które zostały opisane w oddzielnym artykule.

Celem operacji na narządach płciowych jest nie tylko upodobnienie ciała, ale także umożliwienie osobie współżycia seksualnego w sposób taki, jakby urodziła się z poprawnym ciałem. Podczas operacji przesuwana jest też cewka moczowa w obszar odpowiedni dla zdrowej osoby. U mężczyzn na etapie tej operacji usuwa się wszystkie anatomiczne żeńskie narządy płciowe oprócz łechtaczki (która staje się żołędzią prącia) podczas panhisterektomii (usuwane są: pochwa, macica, jajowody, jajniki). U kobiet, jeżeli nie nalega na to pacjentka, nie usuwa się prostaty, ponieważ jej usunięcie często powoduje problemy z nietrzymaniem moczu oraz uniemożliwia stymulację seksualną podczas penetracji (pochwa jest kształtowana w pobliżu stercza).

Operacje te nie odtwarzają możliwości płodzenia / rodzenia. Jednak zawsze pozostaje możliwość adopcji, jak też techniki sztucznego uzyskania potomstwa (in vitro, surogatka, itp.). Ponieważ są przypuszczenia, że za transseksualizm mogą odpowiadać wady genetyczne – odradza się osobom trans posiadanie potomstwa biologicznego, ponieważ teoretycznie może to prowadzić do zwiększonego ryzyka wystąpienia transseksualizmu u dzieci (co ich życie czyni męczarnią). Za genetycznym podłożem transseksualizmu przemawiają rodzinne przypadki transseksualizmu wśród sióstr lub braci, niekoniecznie będącymi bliźniakami. Przykładem może tu być przykład «sióstr Wachowskich».

Uwaga: mimo nieprawidłowej terminologii, ponieważ podczas operacji nie jest odtwarzana sama wagina – operacja GCS (SRS) dla kobiet często nazywana jest waginoplastyką. Dlatego też szukając miejsc wykonania tej operacji należy szukać m.in. miejsc wykonujących «vaginoplasty» oraz «neovaginoplasty». Najbardziej absurdalną nazwą jest «vaginoplasty without vaginal canal / cavity» – gdyby potraktować tą nazwę dosłownie – wskazywałoby, że nic nie wytworzono. Podczas operacji zwanej «waginoplastyka bez zagłębienia waginowego» (ang.: «vaginoplasty without vaginal cavity») oraz «waginoplastyka bez kanału pochwowego» (ang.: «vaginoplasty without vaginal canal») wytwarzane są jedynie:

  • łechtaczka,
  • ujście moczu w miejscu naturalnym dla kobiet,
  • wargi sromowe większe i mniejsze
  • opcjonalnie około 1-centymetrowy zachyłek pochwy.

Technika wykonania tej uproszczonej operacji jest zazwyczaj taka sama – tzw. operacja przez inwersję. Użytkowniczka jednego forum zaproponowała nazwę «MRKH-like GCS» dla tego typu operacji, jako że operacja ta upodobnia narządy płciowe nie do narządów płciowych zewnętrznych zdrowej kobiety, lecz do narządów płciowych kobiety z zespołem MRKH (jeden z rodzajów interseksualizmu).

Na temat typów operacji GCS (SRS), miejsc, przybliżonych cen, długości powrotu do zdrowia (rekonwalescencji) dowiesz się z oddzielnego artykułu.

Operacja feminizacji twarzy (FFS)

Twarz męska i kobieca

Twarz skrajnie męska i skrajnie kobieca różnią się następującymi aspektami:

  • wielkość i masa głowy – kobiety mają czaszkę statystycznie mniejszą i lżejszą niż mężczyźni;
  • łuki brwiowe (tzw. wały nadoczodołowe) – kobiety nie posiadają wydatnych łuków brwiowych;
  • pochyłość czoła – kobiety mają skłonność posiadać zaokrąglone czoła schodzące pionowo w okolicy brwi, mężczyźni częściej posiadają czoła ukośne i bardziej płaskie;
  • górny rant oczodołów – oczodoły kobiet wykończone są ostro, zaś u mężczyzn kość w tym miejscu jest zaokrąglona (pochodna łuków brwiowych);
  • kształt oczodołów – u kobiet oczodoły mają bardziej owalny kształt, zaś u mężczyzn bardziej prostokątny;
  • szerokość żuchwy – mniejsza u kobiet, większa u mężczyzn;
  • kształt żuchwy – kobiety mają często żuchwę V-kształtną lub U-kształtną, zaś mężczyźni kwadratową lub W-kształtną;
  • kąt żuchwy – u kobiet kąt ten wynosi w przybliżeniu 120°, zaś u mężczyzn jest bliższy 90°;
  • kształt linii włosów – u kobiet linia włosów jest zaokrąglona (linia włosów w punkcie środkowym wyżej niż po bokach), u mężczyzn granica włosów układa się w kształt litery M;
  • nos – kobiety statystycznie mają mniej masywne (węższe, smuklejsze) nosy niż mężczyźni;
  • usta – kobiety mają pełniejsze i węższe usta niż mężczyźni;
  • brwi – brwi mężczyzn są położone niżej i mają bardziej poziome ułożenie (pochodna łuków brwiowych);
  • odległość nos-usta-koniec brody – u kobiet odległość czubka brody od ust mniej kontrastuje w stosunku do odległości nos-usta.

Mężczyźni mają tendencję do posiadania dużej ilości cech opisanych jako męskie, zaś kobiety odwrotnie. Aby twarz była oceniana przez zdecydowaną większość ludzi jako kobieca lub męska nie jest wymagane posiadanie wszystkich wymienionych cech. W populacji również cechy te występują z różnym natężeniem.

Jeżeli hormonoterapię wdrożono późno (po osiągnięciu 16 roku życia) – cechy te są już prawie w pełni wykształcone. Jeżeli hormony wdrożono w wieku powyżej 25 lat, cechy te są w pełni wykształcone. Na powyższe charakterystyki wyglądu wpływ mają częściowo mięśnie i rozkład tkanki tłuszczowej, więc hormonoterapia częściowo niweluje wady wyglądu spowodowane kształtem kości.

Jeżeli cechy męskie przeważają nad żeńskimi i powoduje to częste pomyłki w wizualnej ocenie płci – kobieta może wykonać operację feminizacji twarzy (ang.: FFS – «Facial Feminization Surgery»), podczas której chirurg stara się uczynić cechy twarzy możliwe do modyfikacji – bardziej kobiecymi. Chirurdzy najczęściej modyfikują:

  • kształt i wielkość szczęki – przez usunięcie ich zewnętrznych części – chirurg specjalną miniaturową piłą wycina odstające kąty żuchwy, zeszlifowuje nadmiar tkanki z bocznych i dolnych części szczęki by ją pomniejszyć;
  • koryguje czoło i łuki brwiowe, żeby miały kształt typowy dla kobiet – zależnie od stopnia maskulinizacji i zasobności portfela pacjentki są dostępne 3 techniki:
    1. zeszlifowanie łuku brwiowego, gdy zatoki są położone głębiej niż 3 milimetry od powierzchni;
    2. zeszlifowanie wraz z nadbudową powyżej – daje efekt w postaci delfiniego czoła;
    3. całkowita rekonstrukcja – zeszlifowanie łuku brwiowego głębiej (wraz z odcięciem fragmentów), mimo obecności zatoki czołowej i przesunięcie odciętej części kości wgłąb zatoki czołowej; w tym przypadku fragmenty kości są mocowane na tytanowe płytki i wkręty (których zazwyczaj się nie usuwa).
  • uniesienie końców brwi, tak aby nadać im typową dla kobiet charakterystykę;
  • rekonstrukcja linii włosów różnymi metodami – FUE przy braku korekcji czoła lub wycięcie nadmiaru skóry przy jej potrzebie; linia szycia jest konstruowana specjalnie tak, by była jak najmniej widoczna i podatna na powstawanie bliznowców;
  • rhinoplastyka – korekcja nosa;
  • redukcja chrząstki tarczowatej (potocznie: usunięcie jabłka Adama) – tą operację można też przeprowadzić oddzielnie;
  • przebudowa kości policzkowych z użyciem implantów – chirurg zeszlifowuje część kości policzkowej, zakłada implant, który ma formę porowatą, co umożliwia tkance kostnej wrosnąć w implant, tym samym umożliwiając mocne jego zamocowanie i brak ryzyka przesunięcia; opcją jest reimplantacja tkanki tłuszczowej pobranej z brzucha, jednak trwałemu przyjęciu ulega tylko około 50% tkanki tłuszczowej i ponowny przeszczep tkanki tłuszczowej może być potrzebny po 6 miesiącach;
  • podczas operacji feminizacji twarzy z korekcją żuchwy, chirurg może usunąć część tkanki, z której wyrasta zarost; powoduje to powstanie blizny w tym rejonie, wraz z usunięciem mieszków włosowych, co pozwala kobietom z jasnym kolorem nadmiernego owłosienia twarzy – pozbyć się go w czasie jednego zabiegu.

Chirurg stara się, gdy to możliwe, cięcia wykonywać w miejscach niewidocznych lub mało widocznych. Często cięcia są wykonywane od strony jamy ustnej, co powoduje ich całkowitą niewidoczność (poza momentem przebywania u dentysty). Rekonwalescencja po operacyjnej feminizacji twarzy jest zależna od stanu i wieku pacjentki, jak też rozległości operacji. Trwa kilka miesięcy do chwili, gdy twarz osiągnie końcowy wygląd. Czasami potrzebna jest poprawka do operacji, gdy coś się nie uda (np. niesymetryczny wygląd twarzy) lub modyfikacje okażą się zbyt słabe (niezadowalające pacjentkę).

Bywa, że operację FFS wykonują też kobiety ze względów psychologicznych, gdy twarz po hormonoterapii, mimo, że wygląda kobieco, przywołuje złe wspomnienia z przeszłości.

Koszt tej operacji przeprowadzonej w Europie lub Ameryce, w przeliczeniu na polską walutę, wynosi 50 do 150 tysięcy złotych i ma tendencję do drożenia z czasem. W tym przypadku warto przemyśleć wykonanie operacji w Azji w niższej cenie (np. w ID Plastic Surgery Hospital w Korei Południowej). Wybierając jednak Azję, należy brać pod uwagę inne kanony piękna i typ urody Azjatów i Europejczyków.

Operacja maskulinizacji twarzy (FMS)

Operacja ta jest wykonywana bardzo rzadko u mężczyzn – jako etap leczenia transseksualizmu. Dzieje się tak, ponieważ podczas hormonoterapii z użyciem testosteronu, ulegają rozrostowi chrząstki, mięśnie oraz zanika tkanka tłuszczowa. Powoduje to wyostrzenie rysów twarzy. Pojawia się też zarost oraz zmienia z czasem linia włosów na głowie. Zmiany te prawie zawsze są wystarczające dla odbioru twarzy jako męską.

Gdy pacjent decyduje się na tą operację – operacja ta przebiega zupełnie inaczej niż FFS. Elementy żeńskiej czaszki są generalnie mniejsze i nie ma dużo manewru na odcinanie lub piłowanie. Stosuje się głównie implanty – w okolicy czoła i żuchwy. Część V-kształtnej żuchwy odcina się i szlifuje do uszykania bardziej kwadratowego kształtu podbródka.

Będąc mężczyzną w trakcie tranzycji – na 99% nie będziesz potrzebować tej operacji.

Operacja feminizacji głosu

Fałdy głosowe

Część kobiet o bardzo niskim tonie podstawowym głosu (gdy do uzyskania częstotliwości w zakresie kobiecym potrzeba dużo wysiłku) lub o bardzo niskiej barwie głosu (krtań położona bardzo głęboko) – może potrzebować chirurgicznej korekty traktu wokalnego. Polecane tu są 2 metody:

  • laryngoplastyka feminizacyjna (ang.: «feminization laryngoplasty», «FemLar»),
  • zespolenie tarczowo-gnykowe (ang.: «thyrohyoid elevation»).

Pozostałe techniki nie są polecane, ponieważ nie odtwarzają prawidłowej długości traktu wokalnego. Długość traktu wokalnego jest ważna, ponieważ wpływa na uzyskanie męskiego, żeńskiego lub dziecięcego rezonansu. Płeć głosu to nie tylko częstotliwość podstawowa, która jest zmieniana w trakcie takich operacji jak KTP, laserowe skrócenie fałdów głosowych itp.

Podczas laryngoplastyki feminizacyjnej chirurg wycina część krtani w okolicy jej wyniosłości (jabłko Adama) i ponownie zespala chrząstkę w całość. Wycinany jest fragment od 1 do 2 cm, co skraca trakt wokalny powodując uzyskanie bardziej kobiecej barwy głosu. Ton podstawowy również ulega podwyższeniu, ponieważ zespalając krtań, chirurg musi wyciąć fragment fałdów głosowych. Operacja ta jest wysoce inwazyjna i czas rekonwalescencji jest długi, jednak daje najlepsze efekty feminizacji głosu, ponieważ przywraca stan traktu wokalnego najbliższy stanowi po kobiecym dojrzewaniu płciowym.

Podczas zespolenia tarczowo-gnykowego chirurg wycina fragment górnej części chrząstki tarczowatej (ang.: «thyroid cartilage») i zespala ją z kością hioidową. Jednocześnie podczas tej operacji opcjonalnie mogą zostać skrócone fałdy głosowe. Zespolenie powoduje skrócenie traktu wokalnego i uzyskanie barwy głosu bardziej kobiecej.

Wady wszystkich operacji feminizacji głosu:

  • wiele tygodni lub nawet miesięcy nie można mówić lub należy ograniczyć mówienie w różnym stopniu (niezastosowanie się do tego zalecenia może doprowadzić do trwałego uszkodzenia krtani lub fałdów głosowych),
  • wysokie ryzyko utraty głosu – zależnie od techniki – nawet do 10%, mimo szczerych chęci chirurga,
  • wysokie ryzyko zaburzeń fonacji,
  • przy niepowodzeniu operacji uzyskany głos może być nawet gorszy niż wyjściowy,
  • niemożność krzyczenia,
  • konieczność używania przy intubacji maski dla dzieci (brak zgłoszenia przez znajomych tego faktu, może zniweczyć efekty i doprowadzić do bezgłosu lub powrotu męskiego brzmienia, lub też trwałego uszkodzenia krtani),
  • ryzyko śmierci w trakcie operacji,
  • przypadki śmierci nawet wiele lat po operacji z powodu rozluzowania się jakiegoś elementu lub w wyniku opuchlizny czy powstania ziarniny (śmierć przez uduszenie).

Zalety operacyjnej feminizacji głosu:

  • w niektórych przypadkach nie trzeba się starać mówiąc, w przeciwieństwie do treningu wokalnego, gdzie liczy się staranność przy mówieniu;
  • w połączeniu z treningiem wokalnym, daje możliwość uzyskania kobiecego głosu także osobom ze skrajnie męskim głosem wyjściowym.

Zanim pacjentka zdecyduje się na operacyjną korektę głosu, powinna dokonać treningu wokalnego i sprawdzić, czy operacja ta jest konieczna. Trening wokalny w całości lub części może być potrzebny także po dokonaniu operacji, zależnie od wyjściowych parametrów głosu.

Kobiety prawidłowo leczone hormonalnie w wieku około 12 lat nie potrzebują tej operacji, ponieważ w ich organizmie nie doszło do niedoboru estrogenu (którego niedobór jest odpowiedzialny za wydłużenie traktu wokalnego), ani do nadmiaru testosteronu, który wpływa na wydłużenie i pogrubienie fałdów głosowych oraz rozrost krtani.

Operacje dla mężczyzn powodujące maskulinizację głosu nie są przeprowadzane, ponieważ nawet późno podany testosteron wywołuje zmiany w krtani i fałdach głosowych, zmieniając w ciągu kilku miesięcy do 3 lat barwę i wysokość głosu na typową dla mężczyzn.

Zabiegi estetyczne

U mężczyzn zabiegi estetyczne typowe dla korekty płci nie są przeprowadzane.

U kobiet zabiegi estetyczne obejmują:

  • usuwanie owłosienia twarzy – depilacja laserowa lub elektroliza,
  • regulację brwi,
  • makijaż.

Depilacja laserowa

W celu usunięcia owłosienia poleca się metody trwałego przerzedzenia owłosienia, głównie metody laserowe dające efekt usunięcia około 90% zarostu oraz zabiegi elektrokoagulacji (elektrolizy), dające długoterminowo efekt całkowitego usunięcia owłosienia. Jeżeli posiada się włosy podatne na depilację laserową, warto je przeprowadzić, gdyż tą metodą można usunąć w trakcie 4-8 zabiegów znaczącą część owłosienia. Dopiero po tym lub przy kolorze owłosienia nienadającym się do metod laserowych – dokończyć należy metodą elektrolizy. Usuwanie owłosienia laserem dobrze jest rozpocząć na rok przed terapią hormonalną, ponieważ przed hormonami owłosienie jest mocniejsze i ciemniejsze. Dodatkowo zabiegi usuwania owłosienia (w tym zarostu) nie wymagają przejścia diagnostyki psychologicznej i psychiatrycznej, co często jest niezbędne do rozpoczęcia hormonoterapii u wielu seksuologów.

Zalety i wady laserowego usuwania owłosienia:

  • duża szybkość i duży odstęp między powtórkami zabiegu; skuteczność po 4-8 zabiegach: do 90% usuniętych trwale włosów;
  • przy poprawnym wykonaniu – niskie ryzyko blizn;
  • nie wymaga zapuszczania zarostu;
  • nadaje się do zastosowania na całe ciało;
  • jednym strzałem lasera niszczonych jest wiele włosów;
  • możliwość znieczulenia kremem EMLA lub specjalnym zastrzykiem (opcja druga rzadko dostępna w Polsce);
  • nie nadaje się do regulacji brwi (brak odpowiedniej precyzji);
  • przy braku zastosowania specjalnych okularów ochronnych występuje ryzyko uszkodzenia wzroku,
  • konieczność wykonywania «zabiegów przypominających» po latach, gdyż część włosów może odrastać.

Zalety i wady elektrokoagulacji (elektrolizy):

  • zabieg bardzo powolny – wymaga do depilacji samej twarzy, uczęszczania na sesje około godzinne co 1 do 2 tygodni przez rok lub 2 lata;
  • każdy włos wymaga oddzielnego traktowania – wkłucia specjalnej igły pod odpowiednim kątem względem kierunku wzrostu i przepuszczenia prądu wysokiej częstotliwości;
  • pozostaje ryzyko małych blizn; przy nieumiejętnym wykonaniu i wykonywaniu nieodpowiednią techniką, mogą pozostać widoczne blizny;
  • przed każdym zabiegiem należy mieć zarost trzydniowy (niektóre gabinety dopuszczają zarost 1- lub 2-dniowy), by było widać kierunek wzrostu włosa oraz by przy pomocy pęsety dało się go wyrwać po działaniu prądem;
  • nie nadaje się z powodów czasowych i finansowych do stosowania na całe ciało;
  • zabieg dużo bardziej bolesny w porównaniu do poprawnie przeprowadzonej laseroterapii;
  • nadaje się do trwałej regulacji brwi (usunięcia tzw. krzaków).

Wykonanie samodzielne

Zabiegi laserowe są nieopłacalne do wykonywania samodzielnie. Cena jednego zabiegu na twarz zaczyna się od 100 do 200 złotych zależnie od miasta (w Warszawie najdrożej). Cena nowego aparatu, który podoła zadaniu to minimum 40 tysięcy złotych. Jak łatwo zauważyć – dla opłacalności zabiegu – musiałoby być wykonane minimum 200 zabiegów, tymczasem 1 osoba na depilację twarzy potrzebuje maximum 12 zabiegów. Gdy potrzebne są kolejne, należy się skłonić w kierunku elektrokoagulacji, ponieważ oznacza to, że laser nie dociera wystarczająco głęboko do niektórych włosów.

Uwaga: nie kupujcie tanich urządzeń reklamowanych jako laserowe za kwoty poniżej 10 tys. złotych. Są to urządzenia o słabej mocy (niewystarczającej do trwałej depilacji). Są to urządzenia z lampami kwarcowymi IPL, nie dające efektu lub dające krótkotrwały odwracalny efekt. Szkoda pieniędzy, lepiej je przeznaczyć na profesjonalne zabiegi u dermatologa lub kosmetologa.

W przypadku elektrokoagulacji wykonywanej od początku (a nie tylko dokończenia po skutecznych zabiegach laserem) – koszt przeszkolenia (siebie i drugiego domownika) i zakupu odpowiedniego aparatu może być opłacalny. Często potrzeba od 50 do 100 godzinnych zabiegów celem usunięcia owłosienia z twarzy. Aparaty do elektrolizy owłosienia mają stosunkowo prostą budowę i nie potrzebują pobierać kilowatów energii w momencie wypalania włosa (mieszka włosowego). Cechuje je mała awaryjność w porównaniu z urządzeniami laserowymi. Należy tu pamiętać, by nie podejmować się wykonania elektrolizy owłosienia samodzielnie bez przeszkolenia, ponieważ istnieje ryzyko trwałych uszkodzeń skóry. W szczególności nigdy elektrokoagulacji nie należy wykonywać punkt przy punkcie, ale w sposób rozproszony po całej twarzy. Nie należy używać aparatów bez atestu bezpieczeństwa, ponieważ można doznać porażenia prądem, zainfekowania skóry lub jej uszkodzenia.

Wykonanie elektrokoagulacji w domu ma też tą przewagę nad wykonywaniem jej w gabinecie, że można zacząć zapuszczać zarost w piątek i w niedzielę – wykonać zabieg bez pokazywania się ludziom z zapuszczonym zarostem. Jednak do elektrokoagulacji minimum części twarzy będzie potrzebny drugi przeszkolony domownik, który igłę umieści pod odpowiednim kątem w mieszku włosowym.

Szkolenie wokalne

Trening wokalny

Nauka kobiecego głosu obejmuje naukę:

  • odpowiedniej dla kobiet częstotliwości podstawowej,
  • zmiany miejsc rezonansu głosu, co nadaje mu kobiecą barwę,
  • mówienie mniejszą pojemnością jamy ustnej (dalsza poprawa barwy),
  • naukę wymowy typowej dla kobiet – melodyjność mowy oraz nauka formantów,
  • opcjonalnie: twang lub stopień otwartości fałdów głosowych.

Szkolenie wokalne można przeprowadzić samodzielnie lub przy pomocy szkół zajmujących się nauką śpiewu (wykorzystywane są te same umiejętności, co przy śpiewie). Nie są tu polecani laryngolodzy ani foniatrzy, ponieważ w Polsce lekarze ci rzadko chcą pomagać kobietom z zaburzeniami hormonalnymi, ucząc je brzmieć kobieco, gdyż jest to sprzeczne z prawidłowym użyciem aparatu mowy. Bywa też, że mimo chęci lekarza do pomocy, zagadnienie przerasta jego wiedzę i umiejętności.

Szczegółowe informacje, jak samodzielnie uczyć się głosu, znajdziesz w oddzielnym artykule podanym przy końcu podstrony.

Psychoterapia

Rola psychoterapeuty w procesie korekty płci jest wspomagająca. Osoby transseksualne mają różne problemy oraz współistniejące zaburzenia związane z wieloletnim niezrozumieniem, męczeniem się z własnym ciałem oraz mają dużo kompleksów, niskie poczucie wartości, depresję lub zaburzenia lękowe. Wiele problemów rodzi się także w trakcie tranzycji, gdy osoba nie jest gotowa do powiedzenia o sobie rodzinie i znajomym lub też nie jest gotowa otwarcie funkcjonować zgodnie z płcią psychiczną.

Rolą psychoterapeuty (lub psychologa) jest uświadomienie i wspomaganie rozwiązywania tych problemów. Wskazanie możliwych dróg lub też w przypadku pogłębionej depresji lub stanów lękowych – skierowanie po leczenie farmakologiczne do psychiatry, gdy sama psychoterapia nie wystarcza. Ważne, aby wybrać psychoterapeutę, który ma doświadczenie w prowadzeniu osób transseksualnych, ponieważ nieodpowiednia pomoc lub niechęć pomocy osobie transseksualnej może dodatkowo zaszkodzić.

Data utworzenia:

Zamknij Przewiń w górę Przewiń w dół