Menu

Narodowy spis powszechny 2021

W spisie powszechnym (NSP 2021) na samym początku tuż po zalogowaniu się znajdują się poniższe pytania.

Narodowy Spis Powszechny 2021

Dane osoby
Ustalenie danych osoby dokonującej samospisu

  • Nazwisko,
  • Imię,
  • Drugie Imię (nieobowiązkowe),
  • Numer PESEL,
  • Cudzoziemiec bez nadanego numeru PESEL [Tak / Nie],
  • Data urodzenia (mm/dd/yyyy),
  • Płeć [kobieta / mężczyzna]

Spis powszechny trwa od 1 kwietnia 2021 do 30 czerwca 2021 roku, zaś według druku 1045 i 1052 zostanie on przedłużony do 30 września 2021 roku, jak tylko projekt uzyska podpis Prezydenta.

W związku z faktem, że w spisie znajduje się pytanie o płeć i nie jest sprecyzowane czy chodzi o identyfikację płciową czy też płeć metrykalną proponujemy zadać następujące pytanie Głównemu Urzędowi Statystycznemu:

Propozycja zapytania

Pani Imię Nazwisko
Ul. Paryska 34/45
42-124 Truskolasy

Główny Urząd Statystyczny
Al. Niepodległości 208
00-925 Warszawa

Szanowni Państwo,

W związku z faktem, że moja płeć rozumiana jako zespół cech psychiczno­‑seksualnych została błędnie określona w momencie narodzin (nie wszystkie cechy płciowe da się określić w momencie narodzin), zaś zaburzenia rozwoju płci w medycynie zajmują szerokie spektrum przypadków i dotykają według statystyk około 1% ludzi, występuję do Państwa urzędu o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie, ponieważ grozi mi odpowiedzialność karna za zeznanie nieprawdy, zaś za niewypełnienie formularza spisu kara 5 tysięcy złotych. Co do zasady obywatel w formularzu spisu powszechnego powinien móc wpisać prawdę, zaś formularz nie powinien zachęcać do zeznania nieprawdy (np. dotyczącej płci, na podstawie błędnie nadanego PESEL‑u).

W związku z niezgodnością przedostatniej cyfry numeru PESEL z moją płcią, którą określam jako żeńską oraz faktem, że formularz w aplikacji spisu powszechnego 2021 nie pozwala na wybranie płci zgodnie ze stanem faktycznym – pytam, jak mam wypełnić formularz spisu powszechnego wpisując (a może nie wpisując) numer PESEL oraz zaznaczając płeć żeńską? Nie zamierzam zeznawać nieprawdy, że jestem płci męskiej, toteż proszę o podanie prawnie wiążącej odpowiedzi na piśmie z podpisem urzędu, zgodnie z artykułem 14 Kodeksu Postępowania Administracyjnego oraz artykułem 78 Kodeksu Cywilnego. Jednocześnie nadmieniam, że kopia pisma wysłana bez potwierdzenia za zgodność przez urzędnika oraz wydruk pisma podpisanego elektronicznie nieuwierzytelnione za zgodność z oryginałem nie spełniają definicji zawartej w art. 14 Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

Odpowiedzi proszę udzielić w nieprzekraczalnym terminie 30 dni kalendarzowych na mój adres korespondencyjny podany w nagłówku.

Z poważaniem,
[Tu się podpisz odręcznie – możesz z planowanym nowym imieniem]

W powyższej sprawie będziemy się kontaktować z prawnikiem w celu uzyskania jednoznacznej interpretacji, jednak w sytuacji, gdy są do wyboru 2 kary:

  • administracyjna w wysokości 100–5000 zł za niewypełnienie spisu powszechnego,
  • karna (do 2 lat więzienia za zeznanie nieprawdy),

stanowczo doradzimy, gdy z potrzasku nie będzie możliwości wyjścia – wybranie kary administracyjnej, czyli niespisanie się.

Na ten moment polecamy jednak spisać się w możliwie najpóźniejszym terminie, aż otrzymamy analizę prawną tego zagadnienia. Nie spieszcie się, czasu pozostało 3, a najprawdopodobniej 6 miesięcy.

Pytajcie w tej sprawie też RPO. Nam odpisał w innych sprawach, Wam też powinien odpisać i pomóc.

Płeć ma być zgodna z twoimi danymi w momencie wypełniania spisu, nie zaś w na dzień 31 marca 2021 roku nieistniejącej godziny. Toteż jeżeli właśnie przechodzisz sprawę sądową, zwlekaj ze spisem, może Sąd zdąży orzec w twojej sprawie i problem zniknie przed końcem spisu.

Oczywiście osoby o identyfikacji płciowej męskiej piszą odwrotnie. <;‑)>

Widzieliśmy w sieci wiele zeskanowanych «dokumentów podpisanych elektronicznie» nie tylko od tego urzędu, toteż od razu zaznaczamy – nie usuwaj pouczenia o wskazanych artykułach dotyczących udzielania podpisanych odpowiedzi pisemnych (w nowej nomenklaturze już wkrótce: papierowych), bo możesz nie dostać wiążącej prawnie odpowiedzi i nawet o tym nie wiedzieć.

Po analizach prawnych – aktualizacja

Zgodnie z przeznaczeniem dane zbierane w spisie powszechnym przeznaczone są jedynie do celów statystycznych. Oznacza to, że dane te nie mogą być wykorzystywane do innych celów (postępowań karnych, cywilnych oraz administracyjnych).

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

Art. 5a. 1. Służby statystyki publicznej zbierają dane, w tym dane osobowe, z dostępnych źródeł określonych w ustawie i wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych albo odrębnych ustawach.

2. W celu realizacji zadań określonych w ustawie, w tym badań statystycznych, służby statystyki publicznej zbierają dane:

  1. z rejestrów urzędowych;
  2. z systemów informacyjnych administracji publicznej;
  3. z niepublicznych systemów informacyjnych;
  4. od respondentów.

3. Służby statystyki publicznej zbierają również dane powszechnie dostępne z innych źródeł niż określone w ust. 2.

4. Dane, o których mowa w ust. 2 i 3, są zbierane z wykorzystaniem dostępnych technik, w tym z wykorzystaniem zautomatyzowanych narzędzi elektronicznych lub informatycznych.

5. Dane ze źródeł, o których mowa w ust. 1 i ust. 2 pkt 1–3, są przekazywane lub udostępniane w formatach, o których mowa w art. 18a ust. 2 i 3.

Powyższy zapis oznacza, że zgodnie z prawem te dane nie mogą być wykorzystane do innych celów niż dane statystyczne, więc nie powinny być wykorzystywane później jako dowód, że dana osoba nie identyfikuje się z płcią przeciwną (formularz spisu nie pozwala zaznaczyć płci innej niż «kobieta» lub «mężczyzna» i zaznaczyć jej inaczej niż wynika to z podanego numeru PESEL.

Ustawa o statystyce publicznej przewiduje szereg odpowiedzialności karnej.

Ustawa o statystyce publicznej

Art.56. 1. Kto wbrew obowiązkowi przekazuje dane statystyczne niezgodne ze stanem faktycznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

2. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie.

Art. 57. Kto wbrew obowiązkowi odmawia wykonania obowiązku statystycznego albo udzielenia informacji w spisie powszechnym lub innym badaniu statystycznym, podlega grzywnie.

Art. 58. Kto wbrew obowiązkowi przekazuje dane statystyczne po upływie oznaczonego terminu, podlega karze grzywny.

Art. 59. Orzekanie w sprawach o czyn wymieniony w art. 58 następuje na podstawie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Ponieważ ustawa mówi o stanie faktycznym, a nie stanie prawnym (stan faktyczny uwzględnia nie tylko płeć metrykalną, ale też płeć faktyczną człowieka – uwzględniając identyfikację) zalecamy zadanie Głównemu Urzędowi Statystycznemu następujące pytanie (nagłówki pomijamy, należy pismo tak samo skonstruować jak powyższe):

Propozycja zapytania

Szanowni Państwo!

Ponieważ jestem zmuszona przez ustawę do wypełnienia narodowego spisu powszechnego 2021 (spis jest obowiązkowy), moje płeć metrykalna (prawna) jest określona jako męska, zaś identyfikuję się jako kobieta (płeć żeńska) [i moje ciało nie jest zbudowane typowo dla płci męskiej, lecz większość cech płciowych ma żeńską], zaś ustawa o statystyce publicznej w artykule 56 nakłada na mnie obowiązek odpowiadania na pytania zgodnie ze stanem faktycznym, nie zaś stanem prawnym, pytam:

Jaką płeć mam zaznaczyć podczas wypełniania spisu powszechnego w sytuacji, gdy płeć faktyczna moja jest niezgodna z numerem PESEL, zaś formularz uniemożliwia przejście dalej, gdy zaznaczę zgodnie ze stanem faktycznym?

Udzielając odpowiedzi proszę udzielić jej zgodnie z art. 14 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 78 Kodeksu cywilnego oraz przede wszystkim zgodnie z treścią art. 393 ust. 2 § 2 (proszę o umieszczenie w treści odpowiedzi identyfikatora dokumentu elektronicznego, jeżeli oryginalna odpowiedź została stworzona w formie dokumentu elektronicznego).

Zapytanie należy wysłać listem poleconym z potwierdzeniem odbioru.

Powyższy wniosek zabezpieczy Ciebie przed odpowiedzialnością karną za zeznanie nieprawdy, ponieważ po udzielonej odpowiedzi, jeżeli urząd wprowadzi Ciebie w błąd – wina leży po stronie urzędu, zaś jeżeli odpowiedzi się nie doczekasz w terminie 30 dni – zawinił też urząd, ponieważ urzędy mają działać dla dobra obywatela (art. 8 i 9 KPA), w granicach prawa (art. 6 KPA) i muszą udzielać odpowiedzi (art. 14 KPA), jeżeli zapytanie zawierało dane adresowe oraz imię i nazwisko osoby pytającej!

W sytuacji, gdy zostanie rozpoczęta sprawa sądowa za zeznanie nieprawdy po uzyskaniu odpowiedzi urzędu, w sądzie obronisz się uzyskaną odpowiedzią od urzędu i Sąd powinien orzec anulowanie kary grzywny lub ograniczenia wolności.

Osoby, które mają skorygowaną sądownie płeć, powinny zadać GUS poniższe pytanie.

Propozycja zapytania

Szanowni Państwo!

Ponieważ jestem zmuszona przez ustawę do wypełnienia narodowego spisu powszechnego 2021 (spis jest obowiązkowy), moje płeć metrykalna (prawna i faktyczna) jest określona jako żeńska, zaś ustawa o statystyce publicznej w artykule 56 nakłada na mnie obowiązek odpowiadania na pytania zgodnie ze stanem faktycznym oraz formularz spisu powszechnego dostępny na stronie na stronie spis.gov.pl ma błędy, wnoszę poniższe pytanie.

Jak zaznaczyć płeć «Kobieta», zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym, w sytuacji, gdy mój PESEL to: [tutaj twój dotychczasowy PESEL]? Formularz spisu blokuje mi przycisk «Dalej» mimo użycia komputera i przeglądarki zgodnej z wymaganiami.

Nie mam więc możliwości się spisać elektronicznie, telefonicznie, ani za pomocą osoby trzeciej (rachmistrza), ponieważ dane docelowo trafiają do Państwa bazy danych za pośrednictwem równie wadliwego formularza, nadgorliwie próbując sprawdzać czy numer PESEL jest zgodny z płcią, a zastana sytuacja pokazuje, że minimum czasowo może być on niezgodny z płcią, czego twórca spisu powszechnego nie raczył wziąć pod uwagę. Czekam na odpowiedź pod rygorem odmowy uczestnictwa w spisie, ponieważ nie zamierzam zeznawać nieprawdy i narażać siebie na odpowiedzialność w postaci ograniczenia wolności.

Udzielając odpowiedzi proszę udzielić jej zgodnie z art. 14 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 78 Kodeksu cywilnego oraz przede wszystkim zgodnie z treścią art. 393 ust. 2 § 2 (proszę o umieszczenie w treści odpowiedzi identyfikatora dokumentu elektronicznego, jeżeli oryginalna odpowiedź została stworzona w formie dokumentu elektronicznego).

Osoby niebinarne obywatelstwa polskiego muszą do celów spisu powszechnego zdecydować się czy bliżej im do kobiety, czy do mężczyzny. Polskie prawo przewiduje tylko dwie płcie – męską i żeńską (abstrahując od tego, że spis przewiduje 2 inne odpowiedzi: kobieta oraz mężczyzna). Mężczyzna to osoba płci męskiej, nie zaś płeć, więc formularz ma dodatkowo błędy logiczne.

Osoby zza granicy, gdzie przewidziane są trzy płci i mają oznaczenie płci w dokumentach inne niż płeć męska lub żeńska – powinny również zapytać urząd co mają zrobić wysyłając zapytanie na wzór powyższego, zaznaczając, że formularz nie przewiduje płci, którą posiadają zapisaną w swoich dokumentach.

Uwaga: imię nie jest daną dotyczącą stanu faktycznego. Imię i nazwisko mają wymiar jedynie prawny, nadawany w urzędzie przez rodziców. Imię i nazwisko należy więc podać w brzmieniu ze skróconego aktu urodzenia na dzień wypełniania spisu powszechnego.

Ryzyko zebrania danych o seksualności i płciowości

Istnieje ryzyko, że z powodu zaznaczenia opcji bycia w związku nieformalnym z osobą tej samej płci powstanie nieoficjalny (PiSowski) spis osób będących gejami, lesbijkami oraz osobami biseksualnymi. Z cała stanowczością zalecamy wybór odpowiedzi «nie chcę odpowiadać na to pytanie» zarówno przez osoby LGB, jak również osoby, które są im przychylne.

Osoby transpłciowe i interseksualne, które zamierzają zapytać Główny Urząd Statystyczny o kwestie zaznaczenia odpowiedniej płci powinny się zastanowić, czy są gotowe zapytać GUS osobiście. Zalecamy, aby pytanie to zadała osoba im przychylna, która nie jest osobą transpłciową, aby nie powstał nieoficjalny (PiSowski) spis osób transpłciowych w Polsce, celem ich gnębienia i ścigania.

Dowód odpowiedzi GUS w sądzie będzie tak samo ważny, gdy zapytasz osobiście, jak również, gdy zapyta twoja koleżanka lub kolega i uzyskane pismo Ci udostępni.

Niebezpiecznik wskazuje także, aby nie odpowiadać na pytania o wyznanie oraz stan zdrowia (przewidują one odpowiedź «nie chcę odpowiadać na to pytanie»). Nieodpowiednia odpowiedź na to pytanie może bowiem wskazać, że ludzie nie mają już potrzeby prywatności. Jeżeli szanujesz swoją prywatność i prawo do prywatności innych, zalecamy – nie ujawniaj swojego wyznania ani stanu zdrowotnego – to są rzeczy osobiste, o których rząd nie powinien wiedzieć. W sytuacji pytań o nieformalne związki, wyznanie, wykształcenie i stan zdrowotny – przyłączamy się do Niebezpiecznika i wskazujemy GUS, aby dodał pytanie o długość członka partnera (z obligatoryjną opcją «nie chcę odpowiadać na to pytanie» oraz «zawiła sprawa»).

PS. Jeżeli znacie język javajski, pehapski, pythoński lub haskell (aka. λ­‑C0V1D), możecie wymienić go jako «inne» w polu tekstowym. Może urzędy się tym zainteresują i zatrudnią bardziej kwalifikowanych programistów.

Bezprawne pytania i blokada wypełniania

W spisie #NSP2021 znaleźliśmy kilka ciekawych i częstych sytuacji bez wyjścia. Modnym sposobem wynajmu mieszkania jest wynajem go na pokoje. Wynajmujący podpisuje z najemcami oddzielne umowy i osoby te o sobie nie muszą nic wiedzieć, nawet imienia, gdy nie chcą go podać drugiej osobie (lub podadzą pseudonim brzmiący jak imię). Jest to całkowicie legalny według Kodeksu cywilnego sposób wynajmu.

W pisie powszechnym zadawane są 2 pytania, które spowodują całkowite zablokowanie możliwości wypełnienia spisu również za siebie. Pierwsze z nich brzmi: «Czy w dniu 31 marca 2021 r. o godz. 24:00 pod tym adresem mieszkały także inne osoby?». Po zaznaczeniu «tak» należy obowiązkowo podać imię, nazwisko, PESEL oraz adres stałego zamieszkania danej osoby. O ile imię prawdopodobnie znamy, nazwisko być może znamy, o tyle PESEL‑u i adresu stałego zamieszkania raczej nie podajemy obcym osobom. Kim innym jak nie obcym jest osoba, która wynajmuje drugi pokój?

Następnie zadawane jest jeszcze raz pytanie «Czy wszystkie osoby mieszkające 31 marca 2021 r. o godz. 24:00 pod tym adresem zostały dopisane?» – pytanie pod groźbą odpowiedzialności karnej z artykułu 56 ustawy o statystyce publicznej.

Są możliwe jeszcze inne przypadki, gdy kogoś będziemy musieli dopisać i już nawet nie będziemy mogli jej zapytać:

  • osoba wyprowadziła się w czasie trwania spisu powszechnego,
  • osoba ta umarła po 1 kwietnia w czasie spisu powszechnego (spis prowadzony jest na dzień 1 kwietnia 2021 i godzinę 00:00).

Zadawane są też pytania, gdzie dana osoba, która jest spisywana (i jest nam obca) mieszkała rok temu, czy przebywała za granicą. Skąd my mamy to wiedzieć, gdy mieszkanie jest wynajmowane?

Osoby bezdomne nieprzebywające w obiektach zakwaterowania zbiorowego nie dokonają spisu powszechnego, ponieważ formularz wymusza podanie numeru domu. O ile osoba mogła przebywać w pobliżu jakiejś ulicy (a nie musiała), o tyle nie musiała przebywać w żadnym pomieszczeniu we wskazanej chwili. Czy te osoby będą musiały, często nie mając dochodów, zapłacić karę administracyjną w wysokości do 5000 zł?

Nasze pytanie brzmi: co jest celem uniemożliwienia dokończenia wypełniania formularza spisu powszechnego, gdy czegoś nie wiemy lub coś jest sprzeczne? Po co to jest robione? Dlaczego nie stworzono formularza tak, aby każdy mógł go wypełnić tylko za siebie i na tym skończyć jego wypełnianie? Co w sytuacji, gdy matka i ojciec mieszkający wraz z córką w domu mają gdzieś wypełnienie tego spisu i nie podadzą swoich numerów PESEL córce (tą sytuację już sprawdziliśmy – urząd powiatowy odmawia udostępnia numerów PESEL dzieciom, mimo powołania się na spis powszechny 2021).

Zamknij Przewiń w górę Przewiń w dół